TMMOB Bodrum İlçe Koordinasyon Kurulu, 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nin 27. yılında Bodrum Belediye Meydanı’nda basın açıklaması yaptı. TMMOB Bodrum İKK Temsilcisi Mustafa Erdoğan tarafından okunan basın açıklamasında, Türkiye’nin deprem gerçeğiyle yüzleşmesi, yapı stokunun güvenli hale getirilmesi ve Bodrum’un deprem riskinin azaltılması için yürütülen çalışmaların hızlandırılması gerektiği vurgulandı.
17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nde yaşamını yitiren yurttaşlar, depremin 27. yılında Bodrum’da düzenlenen basın açıklamasıyla anıldı. TMMOB Bodrum İlçe Koordinasyon Kurulu tarafından Bodrum Belediye Meydanı’nda gerçekleştirilen açıklamada, Türkiye’nin deprem riski ve yapı güvenliği konusunda atılması gereken adımlar gündeme getirildi.
Basın açıklamasını okuyan TMMOB İKK Bodrum Temsilcisi Mustafa Erdoğan, 17 Ağustos Depremi’nin Türkiye’nin deprem gerçeğiyle yüzleşmesi açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu belirterek, aradan geçen 27 yıla rağmen deprem riskinin azaltılması konusunda yeterli mesafenin alınamadığını söyledi.
Erdoğan, 2003 Bingöl, 2011 Van, 2020 Elazığ ve İzmir depremleri ile 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerin yapı stokunun kırılganlığını bir kez daha ortaya koyduğunu ifade etti.
“Asıl soru depremin ne zaman olacağı değil”
Türkiye açısından artık asıl sorunun depremin ne zaman gerçekleşeceği olmadığını vurgulayan Erdoğan, “Hangi yapıların risk altında olduğunu ne ölçüde biliyoruz ve bu riski azaltmak için ne yapıyoruz?” sorusunun yanıtlanması gerektiğini dile getirdi.
Resmi verilere göre Türkiye’de milyonlarca bağımsız bölümün deprem açısından risk taşıdığına dikkat çekilen açıklamada, 2012-2025 yılları arasında yaklaşık 1,27 milyon bağımsız bölümün riskli yapı olarak tespit edildiği, yaklaşık 1,09 milyon bağımsız bölümün bulunduğu yapıların ise yıkımının gerçekleştirildiği belirtildi. Bu rakamların, mevcut yapı stokunun büyüklüğü karşısında çalışmaların yeterli olmadığını gösterdiği ifade edildi.
Bodrum’da 10 bin yapının incelenmesi hedefleniyor
Açıklamada Bodrum’un deprem riskine de özel olarak dikkat çekildi. Bodrum’un yapı stokunun güncel verilerle ortaya konulmasının büyük önem taşıdığı belirtilirken, Bodrum Belediyesi ile TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası arasında imzalanan Ortak Hizmet Projesi Protokolü kapsamında yürütülen çalışmalara değinildi.
Bodrum genelinde yaklaşık 10 bin yapıyı kapsaması planlanan yapı stoku envanteri çalışmasının ilk etabında Umurça Mahallesi’nde yaklaşık 3 bin yapının incelenmesinin hedeflendiği belirtildi.
Çalışmanın, Bodrum’un deprem riskinin belirlenmesine ve risk azaltma çalışmalarının bilimsel bir temele oturtulmasına katkı sağlamasının amaçlandığı ifade edildi.
“Sadece eski binalara bakmak yeterli değil”
Yapıların yalnızca yaşına bakılarak deprem riskinin belirlenemeyeceğine dikkat çekilen açıklamada; binanın hangi yönetmeliğe göre tasarlandığı, nasıl inşa edildiği, zemin koşulları ve kullanım sürecinde taşıyıcı sisteme müdahale edilip edilmediğinin birlikte değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
Kolon ve kirişlerin kaldırılması, kaçak kat ve eklentiler ile yapıların kullanım amacının değiştirilmesi gibi müdahalelerin yapı güvenliğini ciddi biçimde etkileyebileceği belirtilirken, mühendislik hizmeti alınmadan ve mevzuata aykırı şekilde inşa edilen kaçak yapıların da deprem güvenliği açısından ayrıca ele alınması gerektiği ifade edildi.
“Yeni yapılar geleceğin riskli yapılarına dönüşmemeli”
Açıklamada yalnızca mevcut yapı stokunun dönüştürülmesinin yeterli olmadığı da vurgulandı. Yeni inşa edilen yapıların geleceğin riskli yapılarına dönüşmesinin önüne geçilmesi gerektiği belirtilerek; zemin araştırmasından projelendirmeye, malzeme ve uygulama kalitesinden şantiye şefliğine ve yapı denetimine kadar tüm süreçlerin etkin şekilde denetlenmesi çağrısı yapıldı.
Yapı denetiminin ticari bir faaliyet olmaktan çıkarılarak doğrudan yaşam hakkıyla ilişkili kamusal bir hizmet anlayışıyla ele alınması gerektiği kaydedildi.
TMMOB’nin talepleri sıralandı
TMMOB Bodrum İlçe Koordinasyon Kurulu açıklamasında şu talepleri sıraladı:
- Türkiye’nin tamamını kapsayan güncel, bilimsel ve kamuya açık bir yapı stoku envanteri oluşturulması,
- Yapıların risk durumlarının sürekli izlenebilmesi için Ulusal Yapı Stoku Bilgi Sistemi kurulması,
- Riskli yapıların tespiti ve dönüşümünün risk öncelikli bir kamu programı olarak yürütülmesi,
- Dar gelirli yurttaşlara güçlendirme ve yenileme süreçlerinde yeterli kamu desteği sağlanması,
- Kentsel dönüşümün rant odaklı parsel bazlı uygulamalardan çıkarılarak kent ve bölge ölçeğinde, risk odaklı ele alınması,
- Yapıların kullanım sürecindeki güvenliğini izlemek amacıyla periyodik yapı kontrolünün yasal bir sistem haline getirilmesi,
- Yeni yapı üretiminde mühendislik hizmetleri, şantiye şefliği ve yapı denetiminin eksiksiz uygulanması,
- Zemin araştırmalarının detaylı şekilde yapılması ve jeoloji, jeofizik ile inşaat mühendisliği disiplinlerinin birlikte çalışması.
Açıklamanın sonunda 17 Ağustos depreminin 27. yılında artık daha fazla beklemek istemediklerini vurgulayan TMMOB İKK Bodrum Temsilcisi Mustafa Erdoğan, depremi bir doğa olayı olarak tanımlarken, deprem nedeniyle yaşanan can kayıplarının önlenebilir sonuçlar olduğuna dikkat çekti.
Erdoğan, 17 Ağustos’ta yaşamını yitirenleri anmanın en anlamlı yolunun, aynı acıların yeniden yaşanmaması için bilim ve mühendislik doğrultusunda gecikmeden harekete geçmek olduğunu ifade etti.