Bodrumlu tarihçi/araştırmacı-yazar Cezmi
Çoban, 1925-1934 yılları arasında Bodrum’da öğretmenlik yapan, Cevat Şakir
Kabaağaçlı’nın ilk eşi Hamdiye Öz’ün Bodrum’da yaşadığı günlere ait tuttuğu
notlardan oluşan anılarını, “Yazılmamış Mavi Sürgün” adıyla kitaplaştırdı.
Büyük bir çoğunluğu 1973-1974 yılları arasında
tutulan bu notlarda Hamdiye Öğretmen; ailesinden,
halasının oğlu Cevat Şakir’le nişanlanmasından ve evlenmesinden, Cevat Şakir’in
yazdığı bir yazı yüzünden yargılanmasından ve Bodrum’a sürgün edilmesinden,
sonrasında Cevat Şakir’in kendisini Bodrum’a çağırmasından ve kucağında dokuz
aylık oğlu Sina’yla birlikte denizyoluyla Bodrum’a gelişinden, burada
öğretmenliğe başlaması, öğrencileri olan iletişiminden, hizmetiçi eğitim almak
için Muğla’da bulunduğu sırada Cevat Şakir’in gıyabında kendisinden boşandığını
öğrenmesinden, sonrasında Bodrum’a dönüşü ve eğitimci Süleyman Nuri Öz ile
evlenmesinden ve dokuz yıllık Bodrum’daki öğretmenliği sonrası İstanbul’da
emekli olana kadar geçirdiği günlerden söz etmektedir.
Sunuş yazısını Prof. Dr. Alaattin Karaca’nın
kaleme aldığı, kitap çalışmasıyla ilgili bilgi veren Cezmi Çoban; “Hamdiye
Hanım, Cevat Şakir’in ilk eşi olmakla birlikte, bir öğretmen kimliğiyle
cumhuriyetin kuruluş yıllarında Bodrumlu öğrencilerin yaşamlarına dokunmuş,
onlara Atatürk İlke ve Devrimlerini anlatmış, bölge tarihinin önemli eğitimci
portrelerinden biridir. Hamdiye hanımın notlarına ulaştıktan sonra, kendisiyle
ilgili Bodrum yerelinde sözlü tarih röportajları gerçekleştirmeye çalıştım. Hamdiye
hanımın Bodrum, Ankara ve İstanbul’daki akrabalarıyla iletişime geçtim. Lise
yıllarında okuduğum “Mavi Sürgün” kitabını tekrar, bu sefer notlar alarak
okudum. Ve ilginç bir şekilde, kitabın hiçbir yerinde ‘Hamdiye’ isminin
geçmediğini fark etmem merakımı daha da arttırdı.
Hamdiye
hanımın aile fertlerinin paylaştıkları belge, bilgi ve fotoğrafları; okuduğum
kitaplarla ve ulaştığım notlarla birleştirdiğimde karşıma “Yazılmamış Bir Mavi
Sürgün” hikayesi çıktı. Bu notları, bu anıları yok olmadan Bodrum ve ülke
kamuoyu ile buluşturduğum için mutluyum. İlgililerin, Mavi Sürgün’ü bir kadının
penceresinden merakla okuyacaklarını umuyorum. Bizler, bu notları kitaplaştırıp, kamuoyunun bilgisine sunmaya çabaladık.
Bodrumluların
üzerinde büyük emeği olan Hamdiye öğretmenlerine karşı, onun adını bir Bodrum
sokağına “Öğretmen Hamdiye Hanım Sokağı” olarak verme
vefasını göstereceklerine olan inancım tamdır.” şeklinde konuştu.
Yazar Hakkında (CEZMİ ÇOBAN)
1985 yılında Muğla’da dünyaya geldi. İlk ve
ortaöğretimini Muğla ve Bodrum’da sürdürdü. Bodrum Anadolu Lisesi’nin ilk
mezunlarındandır. Selçuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümünü 2008 yılında dereceyle
bitirdi. Ulusal ve uluslararası sempozyumlarda Bodrum ve çevresinin sözlü
kültürü, yerel tarihi üzerine yüzün üzerinde araştırma-inceleme yazısı
yayınlandı. Bodrum Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü Nazım Hikmet Ran
Kütüphanesi’nde çalışan yazar,
araştırmalarını Bodrum ilçe merkezi ile çevre köy ve mahallelerinde
sürdürmektedir. “Yazılmamış Mavi Sürgün”, yazarın yayınlanan 20.
kitap çalışmasıdır.
YAYINLANAN KİTAPLARI
Belleklerde Yaşayan Bodrum, İstanbul 2012.
Muğla Bibliyografyası, Bodrum 2013.
Bodrum İlçesi Ağız Sözlüğü, İstanbul 2014.
Bodrum Denizcilik Tarihi Araştırmaları, İstanbul 2015.
Altın Makas Gümüş Bıçak -1915 Doğumlu Emekli Zabıt Kâtibi Ali
Özel’in Eski Bodrum Hatıraları -, İstanbul 2015.
Bodrum Halk Masalları, Ankara 2016.
Bodrum Belediye Başkanları, Bodrum 2016.
Bodrum Bibliyografyası, Bodrum 2017.
Milas Bibliyografyası, Bodrum 2019.
Bodrumlu Amiral Turgut Reis, Bodrum 2019.
Bodrum Efsaneleri, Bodrum 2019.
Cevat Şakir Bodrum’un Mavi Merhabası -Zeynep Atılgan ile
birlikte-, Bodrum 2019
100 Şiirde Bodrum, İzmir 2020.
Bodrum Manileri, İzmir 2020.
Bir Ömür Bodrum Bodrumlu Özer Barut’un ‘Eski Bodrum Yazıları’
(1968-2011), İzmir 2020.
Zeki Müren Bodrum’un Sanat Güneşi -Zeynep Atılgan ile birlikte-,
Bodrum 2021.
Halikarnas Balıkçısı Bibliyografyası, Eskişehir, 2023.
Bodrum’un Şehitleri ve Gazileri, Bodrum, 2023.
Bodrum Kitabı, Eskişehir, 2023.
Yazılmamış Mavi Sürgün, Eskişehir, 2024.
BELGESEL FİLM ve METİN YAZARLIĞI
“Ege’nin Son Aşığı: Mustafa Bacaksız”, (16.23). TRT Belgesel Ödülleri 2011
Katılımcısı. Yönetmen: Hasan Cingiz.
ALDIĞI ÖDÜLLER
Bodrum Rotary Kulübü, 2014 Yılı Meslek Hizmet Ödülü.
Oyfest (Ortakent-Yahşi Bahar Festivali), Yerel Tarihe Katkı Ödülü, 2017.